2. Dünya Savaşı 70 milyon insanın öldüğü bir mücadele, tüm dünyayı etkileyen koca bir kasırgaydı. Arzuların tarumar ettiği onlarca ülke ve tank paletlerinin altında bıraktığı bir enkazdı. Tarihin en büyük tank muharebesi, 1943 Kursk savaşı da işte böyle başladı. Hazırsanız Almanların, Ruslar karşısında hezimete uğradığı ve Hitler'in sonunu getiren Kursk muharebesi dosyasını açıyorum.

Hitler'in ordusu doğu cephesinde ilk büyük yenilgisini aldı.

Hitler'in ordusu doğu cephesinde ilk büyük yenilgisini aldı.

Tarihler 1943 yılının başını gösteriyordu. Hitler'in ordusu doğu cephesinde ilk büyük yenilgisini almıştı. General Paulus adamlarıyla beraber Stalingrad ayazında düşmanına teslim oldu. Wehrmacht'ın 6. Ordusu yüz kızartıcı bir şekilde Rusya'nın kışına gömülüp gitmişti. Stalingrad'ın düşmesinin ardından Kafkasya'daki general Paul Ludwig Ewald von Kleist'in 1. Panzer Ordusu tehlikeli bir duruma düşmüştü.

Ve 15 Ocak, 1 Şubat tarihleri arasında Rostov'a çekildi.

Ocak ayının 2. yarısında cephenin güney kesiminde başlayan Kızıl Ordu genel taarruzları birbirini izledi. Alman ordusunun saldırılar karşısında yaralarını sarması için geri çekilmesi gerekti. Böylece savaş cephesi Leningrad'dan Karadeniz'e kadar 1500 kilometrelik bir alana gerilemişti.

Almanların altın çocuğu ve Wehrmacht'ın en yetenekli generali mareşal Erich von Manstein, 1943 yılının Şubat ve Mart aylarında modern tarihin en büyük çarpışmalarından biri 3. Harkov muharebesini kazanarak, kabaca güneyde Rostov'dan kuzeyde Leningrad'a uzanan bir cephe hattı oluşturdu. Bu cephe hattının merkez bölgesinde Alman ileri pozisyonları arasında bir Sovyet girintisi kalmıştı.

Güneyde Kharkov'dan Oryol civarına kadar uzanıyordu.

Hitler intikam almak için Kursk'a harekat emri verdi.

Hitler intikam almak için Kursk'a harekat emri verdi.

Generallerin çoğu daha gerilerde sağmal bir savunma hattı kurmayı planlarken Stalingrad'dan dolayı gururu kırılan Hitler intikam ateşiyle yanmaktaydı. O yüzden her zaman olduğu gibi hücum emrini verdi. Saldırı içinde Kursk çıkıntısı seçilmişti. Rusların asker gücünün beşte birinden fazlası burada toplanmıştı. Eğer başarı gelirse Kızıl Ordu'ya ağır bir darbe vurulmuş olacaktı.

Harekatla ilgili her kafadan ayrı bir ses çıkıyordu. Bu sesler en nihayetinde Mart ayında Hitler'in de bulunduğu bir toplantıda neticeye bağlandı.

Walter Model'ın 9. Ordusu Oryol'dan güneye doğru saldırırken, Hermann Hoth'un 4. Panzer Ordusu ve Kempf Ordu Müfrezesi, Manstein'ın genel komutası altında Kharkov'dan kuzeye doğru saldıracaktı. Kursk yakınlarında birleşmeyi planlıyorlardı. Bu yeni cephenin genel idaresi de Erich von Manstein'a verilmişti.

General kıskaç ve yıldırım harekat tarzlarının hızlı ve şaşırtıcı hücumlara dayandığını bildiği için hemen saldırmak istiyordu. Nisan ayında yapılacak bir saldırı Almanlara zaferi getirebilirdi. Bir an önce harekat başlamalıydı. Hitler ise tereddütlüydü, Manstein'ı dinlemedi. Yeni üretilen Ferdinand tanksavarlarını Tiger ve Panther tanklarını bölgeye yığmak için harekatı sürekli erteledi.

Tiger tankları teknolojinin son harikalarıydı. Savaşın en korkulan silahı olan 88 milimetrelik uçaksavarların tank haline getirilmiş halleriydi. Mark 6 ya da bilinen adıyla Tiger savaş alanındaki tüm tanklardan daha güçlüydü.

Rus general, Almanları siper savaşına çekmek istiyordu.

Rus general, Almanları siper savaşına çekmek istiyordu.

Almanların tanklarla uğraşarak harekatı sürekli ertelemesi ve buraya yığabildiği kadar mühimmat yığması Hitler'in planını sağır sultana dahi duyurmuştu. Dolayısıyla Kursk çıkıntısına Zitadelle operasyonu sürpriz faktörünü ortadan kaldırıyordu. En basit askeri stratejisine sahip biri bile Almanlar için en bariz hedefin Kursk çıkıntısı olduğunu söyleyebilirdi.

Bunu bilen Rus başkomutan vekili Georgiy Jukov derhal bölgeyi tahkim etmeye başladı.

Stalin ve yüksek komutanlar, Almanların üzerine doğru önleyici bir taarruz yapılmasını istiyordu. Çünkü Blitzkrieg, Kızıl Ordu da dahil bütün düşmanlarını alt etmişti. Yine aynı şeyin olmasından korktular. Ne var ki Jukov onları zor da olsa savunma yapmaya ikna etti.

Jukov'un Alman tanklarına karşı çok farklı bir silahı vardı.

Kursk şehrinin etrafı Yıldırım Harekatı için biçilmiş bir kaftandı. Bunu bilen Rus general, Almanları siper savaşına çekmek istiyordu. Siper savaşında en önemli şey ise asker sayısının çokluğuydu. General kendisinin Almanlardan iki kat fazla asker ve mühimmata sahip olduğunu biliyor ve buna güveniyordu. Merkez cephesi ve Voronej cephesi savunma hatlarını dolduruyordu ve Step cephesi yedek kuvvet olarak bekliyordu.

Kızıl Ordu ve binlerce sivil, 175 kilometre derinliğinde bir savunma hattı oluşturacak şekilde yaklaşık 1 milyon mayın döşeyip, 5 bin kilometre uzunluğunda siper kazdılar. İlaveten 1 milyon 500 bin personel, 5 bine yakın tank, 20 bin top ve 2792 uçaktan oluşan devasa bir ordu yığınağı yaptılar. Bu güç insan gücü olarak Sovyet ordusunun %26'sına, havan ve topçuların %26'sına, savaş uçaklarının %35'ine ve zırhlı birliklerin %46'sına denk geliyordu. Dünyanın en güçlü savunmalarından biri Kursk'ta oluşturulmuştu.

Jukov panzerlere karşı kürekle cevap verecekti. Bir tankın en büyük korkulu rüyası hendeklerdi. Hitler saldırıyı erteledikçe Jukov cephenin her tarafına köstebek gibi hendekler kazıyor, mayın hatları döşüyordu. Bu şekilde onlarca savunma kuşağı oluşturdu.

Görünüşe göre Erich von Manstein'ın bu örümcek ağının içinde işi bir hayli zor olacaktı.

Hitler 900 bin asker ve 3 bin tankla Ruslara saldırdı.

Hitler 900 bin asker ve 3 bin tankla saldırdı.

Rusların merkez cephesinde komuta Konstantin Rokossovski'de Voronej cephesinin komutası Nikolay Vatutin'de Step cephesinin komutası ise İvan Konev'de olacaktı. Harekat yaklaşırken 2 ordunun hava kuvvetleri art bölgelerde ikmal hatlarını zarara uğratmak için çok çaba harcadı. Luftwaffe artık eski gücünde değildi. Diğer cephelerde çok fazla kayıp vermişti. Her ne kadar Alman sanayisi yeni uçaklar üretse de yeni açılan ve yeni açılacak olan cephelere kuvvet kaydırılması hava kuvvetlerinin gücünü düşürmekteydi.

Hitler'in harekatı hızlıca yapması gerekiyordu. Çünkü kendisini batı da büyük bir tehlike daha beklemekteydi.

Führer, 1 Temmuz günü harekat tarihini açıkladı. Saldırı 5 Temmuz'da 900 bin asker ve 3 bin tankla gerçekleşecekti. Daha iyi anlamanız için harekatı kuzey ve güney şekilde anlatmak istiyorum.

5 Temmuz günü kuzeyde general Walter Model komutasındaki 7 zırhlı tümen, 2 mekanize tümen ve 9 piyade tümeni Oryol yönünden taarruza geçti. Alman uçakları karadan yapılacak saldırıyı destekleyeceklerdi. Gelin görün ki Ruslar istihbarat sayesinde saldırı gününü öğrenmişlerdi. Derhal uçaklarını kaldırdılar, Almanları hava desteğinden yoksun hale getireceklerdi.

Lakin Ruslar organize olamamış ve iletişim konusunda büyük beceriksizler yapmışlardı.

Avcı uçakları erken, bombardıman uçakları geç kalmıştı. Bu hatayı affetmeyen Luftwaffe bir anda üstünlüğü ele geçirerek, Rus uçaklarını etkisiz hale getirdi.

Alman tankları mayın tarlalarının arasında sıkışıp kaldı.

Almanlar mayın tarlalarının arasında sıkışıp kalmıştı.

İlk 2 gün duruma hakim olan Alman uçaklarında yakıt sıkıntısı baş gösterdi. Rus uçaklarının baskısı da artınca ilk 2 günün ardından üstünlük bir anda Rus hava kuvvetlerine geçti. Hava desteksiz saldırıyı ilerletmek her ordu için zordu. Karada ise 9. Ordu aynı gün saldırıya geçmişti.

Saldırı 45 kilometrelik bir alana yayılacak, önden tanklar gidecek ve panzerlere yol açacaktı. 45 kilometre genişliğinde bir cephede saldırıya geçen Almanlar, kendilerini mayın tarlalarının arasında sıkışmış vaziyette buldular. Uzaktan kumandalı Goliath ve Borgward mayın temizleme araçları varsa da genelde başarılı olamadılar. Mayın tarlasında sıkışan ve Rus topçusu tarafından bunaltılan Alman 9. Ordusu ilerlemekte çok zorlanıyordu. Savaşın ilk gününden birçok silahı kaybetmişlerdi.

9. Ordu'nun ilerleyememesinde çeşitli faktörler rol oynadı. Sovyet savunma planlaması ve Almanların kuvvetleri bir noktaya odaklayamaması ana faktörlerdendi. Alman tankları toplu halde kullanılmak yerine parça parça kullanıldı ve çoğu zamanda piyade desteğinden yoksundu. Sovyet savunma hazırlıkları diğer bir faktördü. Mareşal Rokossovski komutasındaki merkez cephesi Almanların muhtemel saldırı noktalarını doğru tespit ederek, buraları ağır tahkikatlarla güçlendirirken diğer yerleri zayıf bıraktılar.

Alman taarruzunun ağırlığını en fazla göğüsleyen Sovyet 13. Ordusu, merkez cephesinin diğer birliklerinden asker ve tanksavar sayısı bakımından kat kat üstündü ve bütün çıkıntıdaki en sert savunma hattını tutuyordu.

General Model'in elindeki tanklar ise güney birliklerindekine göre daha azdı.

10 Temmuz günü Almanlar hiç ilerleyemedi. Bu duraksamayı fırsat bilen Rus generaller hücum emrini verdi. Kutuzov harekatı 12 Temmuz'da başladı. Güçlü saldırı, 9. Ordu ve 2. Panzer Ordusunun kanatlarını çok zor durumda bıraktı. Ruslar rakibi kıskaca alacağa benziyordu. 2 bir Stalingrad hezimeti işten bile değildi.

Almanlar çok fazla tank kaybetmesine rağmen Ruslar karşısında ilerleme kaydettiler.

Almanlar çok fazla tank kaybetmesine rağmen ilerleme kaydettiler.

Sovyet taarruzunu durdurması için Luftwaffe görevlendirildi. Tehlikeyi bertaraf etmek için ayın 16'sında olağanüstü saldırılar düzenledi. Bu denli büyük hava saldırılarını tarih ender görüyordu. Ardı ardına kalkan uçaklar, semada dans eder gibi savaşıyordu. Alman pilotlar anılarında kaç tane tank indirdiklerini sayamadıklarını söylüyordu. Savaş o derece dehşetli ve zorluydu. Sovyet kayıpları çok fazlaydı ve geri çekilmek zorunda kaldılar. Alman mevzilerine ulaşmak için gönderilen tanklar hızla geri çekildi.

Olası bir 2. Stalingrad vakası Luftwaffe tarafından engellenmiş oldu.

Güney cephesi de kuzey gibi hava saldırılarıyla açılış yaptı. İki taraf da birbirine ağır darbeler vurdu. Uçuş üstüne uçuş, sorti üstüne sorti yapılıyordu. Sovyet Voronej cephesi, 52. Kolordu, 48. Panzer Kolordusu ve 2. SS Panzer Kolordusuyla oluşturulan Alman 4. Panzer Ordusu karşısında kuzey cephesine oranla daha az başarılı oldu. 2. SS Panzer Kolordusu daha dar cephede 2. Kızıl Ordu piyade alayına saldırdı.

Hermann Hoth komutasındaki 4. Panzer Ordusundaki öncü zırhlı birlikleri savunma hatlarını ileri doğru zorladılar ve 6 Temmuz'da yer yer 6 kilometre ilerleme sağladılar. Bu cephede Ruslar yanlış karar almışlardı. Asıl büyük güç merkez cepheye kaydırıldığından buradaki mühimmat ve tank daha azdı. Rakip ise tam tersi durumdaydı.

Voronej'in karşısında daha çok kuvvetle dikilirken merkezin karşısına daha az adamla çıkmışlardı.

Alman kuvvetleri düzenli ilerlemeyi gerçekleştirmişti. Fakat kuzeyde olduğu gibi saldırı devam ettikçe taarruz cephesi genişliği ve yarma derinliği düşme eğilimindeydi. Kızıl Ordu mayın tarlası ve toplarla yine Alman saldırısını geciktirmeyi başardı ve kayıp verdirdi.

Almanlar çok fazla tank kaybetmesine rağmen dişe dokunur bir ilerleme kaydettiler. Erich von Manstein kuzey kolundan yoksun bir şekilde başarıya ulaşmak zorundaydı. Bildiği tüm taktikleri uyguluyor, elinden gelen her şeyi yapıyordu. Bir ara Ruslardan ele geçirdiği tanklarla rakibin geri hatlarına kadar sokulmayı başarmıştı.

1000'den fazla Rus ve Alman tankı aynı alanda birbirine girdi.

1000'den fazla tank aynı alanda birbirine girdi.

Rusların her ihtimale karşı oluşturdukları Step kuvvetleri, 9 Temmuz'dan itibaren güneye kaydırılmıştı. Bu erken karar oldukça isabetli oldu. Kızıl Ordu'nun 7. Muhafız Ordusu, Kempf Ordu Müfrezesi'ne Donets nehrini geçtikten sonra sağanak yağışında yardımıyla durdurunca Alman sağ kanadı korumasız kaldı. 2 tank kolordusuyla takviye edilen 5. Muhafız Tank Ordusu, Prokhorovka'nın güneyine hareket etti ve 2. SS Panzer Kolordusu bölgeye ulaştığında taarruz etmek üzere hazırlığa girişti.

Şiddetli bir çatışmanın ardından Kızıl Ordu, 2. SS Panzer Kolordusunu o an için durdurmayı başardı.

Şuanda 4. Panzer Ordusunun cephesinde bir Alman taarruzuyla Kızıl Ordu cephesinin yarılması kuvvetle muhtemel görünüyordu. Rus üst yönetimi bu yüzden 5. Muhafız Tank Ordusunun mevzi alarak hazır beklemesine karar verdi. Almanlar 3 savunma hattını başarıyla geçmişti. Dehal güney cephesinden açılacak bir yolla, kuzeydeki kuvvetlerle birleşmeleri gerekiyordu.

12 Temmuz'da general Hoth kesin bir şekilde cepheyi yarmaya karar verdi. Bununla beraber Step ordusu komutanının itirazlarına rağmen Prokhorovka'daki 5. Muhafız Tank Ordusu geniş bir alanda hücuma geçti. Alman 2. SS Panzer Kolordusuyla karşılaşacaklardı.

1000'den fazla tank aynı alanda birbirine girdi.

Tarihin en büyük tank savaşıydı. Akıllardan kazınmayacak bir savaştı. 2. Dünya Savaşı'nın dönüm noktalarından birini temsil edecekti. Ruslar öyle fütursuzca saldırmışlardı ki tanklardan ziyade barikatlara çarpıp savaş dışı kalıyorlardı. Tankları olağandan hızlı kullanıyorlardı. Ölümüne yapılan bu taarruz Sovyet güçlerine çok fazla kayıp verdirdi. Tankların topları binlerce askeri sağır edercesine patlıyordu. Savaşın ilk saatlerinde Rusların tanklarıyla ve toplarıyla irtibatsızlığı kayıpları giderek arttırmıştı.

Alman hava kuvvetleri ise işini Ruslardan daha iyi yapıyordu.

Almanlar her ne kadar iyi olsalar da Rusların adeta etten duvar örmeleri karşısında belli bir noktadan sonra yapacak bir şey bulamadılar. Sovyet hattı delinememiş ve askerler yorulmuştu. Dünyanın en büyük tank muharebesinde Ruslar çok fazla kayıp vermişti. Ama önemli olan kazanmaksa savaşı Rus tarafı kazanmıştı.

Yenilgi sonrası Alman tankları çekilerek, savunma pozisyonu aldı.

Yenilgi sonrası Alman tankları çekilerek, savunma pozisyonu aldı.

Muharebe sonunda Alman tankları geri çekilerek, savunma pozisyonuna geçti. Tarihler 16 Temmuz'u gösteriyordu. Hitler, von Kluge ve von Manstein'ı Polonya'daki karargahına çağırdı ve Zitadelle harekatını geçici olarak iptal etme niyetini bildirdi. Von Manstein onu vazgeçirme girişiminde bulundu ve Zitadelle harekatının zaferin kenarında olduğunu ileri sürdü.

Roller değişmişti. Bu sefer general saldıralım derken, Hitler operasyon bitsin diyordu.

Hitler sürekli yanlış kararlar vererek, komutanlarının sadakatini de giderek kaybetmekteydi. Hitler'e bu kararı verdiren ise müttefik güçlerin İtalya'ya çıkarma hazırlığında olmasıydı. 17 Temmuz'da operasyon iptal edildi ve bazı kuvvetler hızla farklı cephelere yollandı. Kursk'ta kazan Sovyetler savunmada çok büyük kayıplar vermesine rağmen taarruza kalmayı bildi. Rumyantsev harekatiyle güney cephesinde derinlemesine ilerlemeyi başardı.

Kursk savaşıysa Almanların doğuda taarruza geçtiği son savaştı. Bu yenilgiden sonra tüm üstünlük Kızıl Ordu'ya geçmiş oldu. Erich von Manstein her şeyin kesin olarak bittiğini ve büyük bir felaketin yaklaşmakta olduğunu görmekteydi. Berlin'i ve Almanları çok daha kara günler beklemekteydi.